ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ 16 Δεκεμβρίου Jane Austen

1775, Αγγλία

Γεννήθηκε μια μέρα σαν σήμερα, το 1775, η Αγγλίδα συγγραφέας, Τζέιν Όστεν. Ο πατέρας της ήταν διδάκτωρ στην Οξφόρδη και κληρικός. Η Τζέιν είχε επτά αδέρφια, εκ των οποίων μόνο μια αδερφή, την Κασσάνδρα. Οι δυο αδερφές ήταν πολύ αγαπημένες και έζησαν μαζί μέχρι τον θάνατο της συγγραφέως.

Η Όστεν έγραψε όλα της τα έργα μέσα σε μια τετραετία, από το 1811 ως το 1815, ενώ ζούσε στο Τσώτον. Πιο συγκεκριμένα, τα μυθιστορήματα της διάσημης λογοτέχνιδας ήταν:

  • Λογική και Ευαισθησία (1811)
  • Περηφάνια και Προκατάληψη (1813)
  • Μάνσφιλντ Παρκ (1814)
  • Έμμα (1815)

Υπήρξαν, δε, άλλα δυο έργα, το Αββαείο του Νορθάνγκερ και η Πειθώ, που εκδόθηκαν μετά το θάνατό της, το 1817.

Η Όστεν αποτυπώνει την σταδιακή επικράτηση του λογοτεχνικού ρεύματος του ρεαλισμού, όπως αυτή θα συντελείτο κατά τον 19ο αιώνα. Τα θέματά της αφορούν κατά κανόνα την εξάρτηση των γυναικών από το γάμο, εφ’όσον επιζητούν κοινωνικό κύρος και οικονομική εξασφάλιση. Το ζήτημα-πυρήνας της εργογραφίας της, πάντως, ήταν κατά κανόνα σκιαγραφημένο μέσα από κωμικές πλοκές, όπως τα τεκταινόμενα στην οικογένεια Μπένετ, που ζητούσε την αποκατάσταση των θηλέων τέκνων της, στο πιο διάσημο ίσως πόνημά της, το Περηφάνια και Προκατάληψη.

Η αξία των μυθιστορημάτων της αναγνωρίστηκε μετά θάνατον και πλέον είναι μια από τις πιο πολυδιαβασμένες και σπουδαιότερες συγγραφείς, που ανεδείχθησαν στη Γηραιά Αλβιώνα.

1974, Ελλάδα

Φεύγει από τη ζωή το 1974 ο ποιητής Κώστας Βάρναλης. Ο Βάρναλης γεννήθηκε το 1884 στον Πύργο της ανατολικής Ρωμυλίας (σημερινό Μπουργκάς στη Βουλγαρία) και το επώνυμό του, αν όχι καλλιτεχνικό, δηλώνει καταγωγή από τη Βάρνα. Υποστηρικτής της δημοτικής ήδη από την έναρξη των σπουδών του στη Φιλολογία Αθηνών, ο Βάρναλης διατελεί καθηγητής μέσης εκπαίδευσης, ενώ εργάζεται για τον βιοπορισμό του και ως δημοσιογράφος. Εν συνεχεία, ασχολείται με τη λογοτεχνική μετάφραση έργων αρχαίων Ελλήνων, αλλά και ξένων συγγραφέων.

Όταν μεταβαίνει στο Παρίσι για να παρακολουθήσει μαθήματα φιλοσοφίας, κοινωνιολογίας και φιλολογίας, ο Βάρναλης ασπάζεται τον μαρξισμό και τον διαλεκτικό υλισμό και αναθεωρεί τις απόψεις του για την ποίηση. Έτσι, συνθέτει τα ποιήματα Προσκυνητής και Το φως που καίει, με το δεύτερο να του κοστίζει μάλιστα τη θέση που κατείχε στην Παιδαγωγική Ακαδημία του Δημήτρη Γληνού. Το 1927 εκδίδει τους Σκλάβους Πολιορκημένους, ενώ πέντε χρόνια μετά την Αληθινή απολογία του Σωκράτη. Το 1935 εκπροσωπεί τους Έλληνες συγγραφείς στο Συνέδριο Σοβιετικών Συγγραφέων στη Μόσχα και κατόπιν εξορίζεται σε Λέσβο και Άγιο Ευστράτιο.

Ο Βάρναλης, πιστός στην κομμουνιστική ιδεολογία, δεν θα μπορούσε να μείνει αμέτοχος στην περίοδο της Κατοχής και έτσι εντάσσεται στο ΕΑΜ. Μεταπολεμικά, θα τιμηθεί από την Εταιρία Ελλήνων Λογοτεχνών, ενώ θα λάβει και το βραβείο Λένιν, το 1959. Είχαν προηγηθεί των βραβεύσεων, εκδόσεις ποιητικών συλλογών, μερικές εκ των οποίων ήταν: Το Ημερολόγιο της Πηνελόπης, Ποιητικά, Αισθητικά- Κριτικά (σε δυο τόμους).

Ο ποιητής, διαπνεόμενος και από μια καθαρή προλεταριακή διάθεση, δεν παραμελούσε τον σύγχρονο άνθρωπο και τον έθετε συχνά στο επίκεντρο της ποίησής του, η οποία είχε έντονο το στοιχείο της σάτιρας και της ειρωνείας. Παράλληλα, αρεσκόταν να μιλά για το σήμερα με όρους του χθες, στην προσπάθειά του να απευθυνθεί στη λαϊκή συνείδηση ως μια πραγματική «αλογόμυγα». Η Απολογία του Σωκράτη είναι ενδεικτική της βαρναλικής προσέγγισης. Όταν ο Σωκράτης γνώριζε ήδη την τιμωρία του σε θάνατο, ο φιλόσοφος, πάντα κατά τον ποιητή, έλεγε μεταξύ άλλων σε αυτό το συγκλονιστικό σε δύναμη και καταγγελία της υποκρισίας έργο: «Σας χρειαζόταν ένα θύμα… όχι για να μάθουνε τα παιδιά σας ν’αγαπάνε την αρετή, μα να φοβούνται τη δημοκρατία». Τη δημοκρατία των λίγων, που για να εγκαθιδρυθεί, έπρεπε να πληρώσει κάποιος και όχι οι πραγματικά υπεύθυνοι της τυραννίας, που είχε προηγηθεί.
 

ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: Σπύρος Σερμπέτης-Παππάς, για το ANT1 MediaLab

Σχόλια (0)