Δημήτρης Δώδης
Δημήτρης Δώδης
Γιατί ηχογραφούμε 

Αυτό το άρθρο  εστιάζει σε τεχνικές για την ηχογράφηση μουσικής, χωρίς να ασχολείται περισσότερο με την ίδια τη μουσική ως τέχνη. Ωστόσο, πρέπει πάντα να έχουμε στο μυαλό μας, ότι ο λόγος που ηχογραφούμε και ο κύριος λόγος που έχει αναπτυχθεί το επάγγελμα του ηχολήπτη, είναι η τέχνη της μουσικής. 

Μουσική εξυψωτική, συναρπαστική, ήρεμη, αισθησιακή, γεμάτη αίσθημα, ανθρωπιά και πολλές φορές μηνύματα, είναι πολύ σημαντικό να αγαπάμε τη μουσική, να κατανοούμε τι είναι και πώς η τεχνική τίθεται στην υπηρεσία της τέχνης.

Η μουσική γεννιέται και ξεκινά τη διαδρομή της σαν μια απλή ιδέα, μια σκέψη στο μυαλό ή ένα συναίσθημα στην καρδιά και την ψυχή του συνθέτη. Αυτή η ιδέα ή το συναίσθημα, μεταφράζεται σε ήχο από τα μουσικά όργανα και τα μόρια του αέρα, κωδικοποιούν αυτόν τον ήχο σε δονήσεις. Οι δονήσεις γίνονται ηλεκτρισμός στα μηχανήματα που εσείς δουλεύετε, και η ιδέα, το συναίσθημα ή το μήνυμα του συνθέτη, αποθηκεύεται σε κάποιο μέσο αναπαραγωγής για να φτάσει τελικά στο κοινό.

Όλη αυτή η αλυσίδα, που ξεκινά με μια ιδέα και καταλήγει στην κυκλοφορία και την αναπαραγωγή από τον ακροατή, συντηρεί και διατηρεί ζωντανή την τέχνη της μουσικής και δίνει την δυνατότητα στις ιδέες και τα συναισθήματα, να ζουν ξανά και ξανά στην καρδιά του συνθέτη που τα δίνει και των ακροατών που θα τα δεχθούν. 

Σκεφθείτε πόσο συναρπαστικό είναι το γεγονός ότι η σκέψη ενός συνθέτη, μέσω της δικής σας δουλειάς, μπορεί να ηχογραφηθεί, να αποτυπωθεί και να ζήσει για πάντα σε ένα cd. Ασχέτως του πώς θα εκλάβει ο κάθε ακροατής τη μουσική, ένα από τα πλέον γοητευτικά στοιχεία αυτής της τέχνης, είναι η δυνατότητα να δημιουργεί κάτι στον καθένα, να τον αγγίζει, να τον ταξιδεύει, να τον κάνει χαρούμενο ή να τον κάνει να σκεφθεί και να μελαγχολήσει. Η δική σας συμβολή σε όλα αυτά είναι πάρα πολύ σημαντική.
 

Εσείς και η Μουσική

Κάποιες φορές, για να καταφέρετε να γίνετε «μέρος» της μουσικής και να την ακούσετε όπως πρέπει, θα πρέπει να ξαπλώσετε αναπαυτικά, να χαλαρώσετε αρκετά και να ακούσετε με προσοχή. Θα πρέπει να μην αισθάνεστε το άγχος και την πίεση του χρόνου, να κάθεστε χαλαρά μπροστά από τα ηχεία σας, ή φορώντας τα ακουστικά σας και να αισθανθείτε τη μουσική. Κλείστε τα μάτια και νιώστε τους μουσικούς να παίζουν.

Είναι περιττό ίσως να πούμε το πόσο πολύ μπορεί να επηρεάσει η μουσική τους ανθρώπους. Όταν είστε σε ένα πάρτι, ένα χορευτικό κομμάτι θα σας σηκώσει να το χορέψετε, πολλές φορές ακόμα κι αν το ίδιο κομμάτι θα περνούσε απαρατήρητο από σας ενώ ακούτε π.χ. ραδιόφωνο. Ή όταν είστε ερωτευμένος, δεν αισθάνεστε ότι όλα τα ερωτικά τραγούδια και όλες οι μουσικές με συναίσθημα, είναι γραμμένες για εσάς;

Ταυτίζουμε τραγούδια με περιστατικά και σημαντικές εμπειρίες της ζωής μας και όταν τα ακούμε, όλα έρχονται στο μυαλό μας και τα ξαναζούμε χάρη στη μουσική. Πολλές φορές ταυτίζουμε τη μουσική ακόμα και με πρόσωπα, που ξαναβλέπουμε ακούγοντας ένα συγκεκριμένο τραγούδι. 

Ακολουθεί ένα – ας πούμε – πείραμα που σίγουρα είναι ενδιαφέρον. Βάλτε ένα αγαπημένο σας cd και ακούστε ένα τραγούδι αρκετές φορές, κάθε φορά εστιάζοντας την προσοχή σας σε ένα από τα παρακάτω:
 

  • Ρυθμός και συνολική «διάθεση»
  • Στίχους
  • Τεχνική φωνής
  • Μελωδική γραμμή του μπάσου
  • Περάσματα της ντραμς
  • Συνολική ποιότητα ήχου
  • Τεχνική ικανότητα των μουσικών
  • Μουσική δομή και διευθέτηση

Σε ένα τραγούδι, υπάρχουν πολλά σημαντικά στοιχεία, που τις περισσότερες φορές μας περνούν απαρατήρητα. Ακούγοντας το ίδιο τραγούδι όπως είπαμε, θα δείτε ότι θα πάρετε πολλά περισσότερα από αυτό, απ’ όσα παίρνατε μέχρι τώρα με μία απλή ακρόαση. Δεν σας έχει τύχει, να έχετε ακούσει ένα τραγούδι πολλές φορές χωρίς να δώσετε σημασία στους στίχους, που όταν όμως τους καταλάβατε, άλλαξε όλο το νόημα του τραγουδιού;

Οι περισσότεροι άνθρωποι βλέπουν μόνο το ρυθμό και τη διάθεση της μουσικής, εσείς όμως – ως ειδικοί – θα ακούτε περισσότερες λεπτομέρειες, με τον καιρό, χωρίς να το καταλαβαίνετε κιόλας. Θα πρέπει όμως και να «εκπαιδεύσετε» τον εαυτό σας να ακούει προσεκτικά, επιλεκτικά και σε σωστές εντάσεις. Ενθουσιαστείτε για παράδειγμα από ένα καταπληκτικό σόλο κιθάρας, αλλά ακούστε μετά προσεκτικά τι ακριβώς παίζει ο κιθαρίστας και θα ακούσετε πολύ διαφορετικά.

Φανταστείτε τον εαυτό σας να παίζει. Ακούστε ένα κομμάτι και βάλτε τον εαυτό σας στη θέση του μπασίστα, ακούγοντας τη μπασογραμμή του κομματιού, σα να την αποδίδετε εσείς. Θα την ακούσετε όπως δεν την έχετε ακούσει ποτέ. Ένας άλλος καλός τρόπος να «μπείτε» σε μια ηχογράφηση είναι να την δείτε «οπτικά» Τι εννοούμε;

Στα προγράμματα επεξεργασίας ήχου, η μουσική απεικονίζεται σαν μια κυματομορφή, μια γραμμή ουσιαστικά που ανεβαίνει και κατεβαίνει ανάλογα με τον ήχο. Ακούστε ένα κομμάτι και κάντε το ίδιο. Ακούστε πότε η ένταση ανεβαίνει, πότε δυναμώνει και πότε χαμηλώνει, πώς
από μια νότα περνάει στην επόμενη, πώς η μουσική έκφραση αλλάζει από μέρος σε μέρος. Οπτικοποιήστε το στο μυαλό σας, θα υπάρχουν στιγμές που θα νιώσετε ότι μπορείτε να αγγίξετε τη μουσική.

Υποθέστε ότι είστε σε ένα δωμάτιο ελέγχου (control room), δουλεύοντας το mix ενός ποπ τραγουδιού και ο στόχος σας είναι ένας φυσικός – ρεαλιστικός ήχος. Ακούστε τα ηχογραφημένα όργανα και κάντε τα να ηχούν σαν να παίζουν μπροστά σας και να ανταποκρίνονται στον αληθινό τους ήχο. Άλλες φορές πάλι, το επιθυμητό αποτέλεσμα δεν είναι ο ρεαλιστικός ήχος – όπως για παράδειγμα στις μοντέρνες ηλεκτρονικές συνθέσεις. 

Μουσική, είναι κάτι πολύ περισσότερο από τον ήχο μερικών οργάνων και η τέχνη της μουσικής έχει δείξει πως μπορεί να επεκταθεί πολύ πιο μακριά από τα μουσικά όργανα. Αυτή η προσέγγιση, δείχνει να αντιφάσκει με το βασικό θέσπισμα της υψηλής πιστότητας – το να αναπαράγουμε τη μουσική, όπως ακούγεται στο αρχικό περιβάλλον της. Η τέχνη, όμως, βρίσκει διεξόδους πέρα από κανόνες και όταν το όραμα ενός μουσικού ή ενός συνθέτη δεν μπορεί να αποδοθεί με ήχους φυσικών οργάνων, τότε βρίσκουμε τη μουσική πίσω από τα όργανα.

Να προσπαθείτε μέσα από τις ηχογραφήσεις σας, να μεταφέρετε στον ακροατή την αυθεντική ιδέα του συνθέτη. Μιλήστε μαζί του πριν ξεκινήσετε και μιλήστε και με τους μουσικούς. Ρωτήστε τι ακριβώς θέλουν να εκφράσουν με τη μουσική τους. Κάποιες φορές, θα δείτε ότι ένα τραγούδι θα σας κατευθύνει μόνο του στον δρόμο που πρέπει για να αποδοθεί σωστά. Ακολουθήστε τον, γιατί πάνω απ’ όλα η τεχνική πρέπει να υπηρετεί την τέχνη.

Χωρίς την ηχογράφηση, θα ζούσαμε χωρίς μουσική στην καθημερινή μας ζωή και τα τραγούδια θα περιορίζονταν σε μερικούς χώρους συναυλιών ή πολλές φορές μία σύνθεση θα παίζονταν μία και μόνη φορά πριν χαθεί για πάντα. Η ηχογράφηση δίνει την ευκαιρία στη μουσική να υπάρχει δίπλα στους ανθρώπους και να τους ψυχαγωγεί όποτε και όσο το χρειαστούν. Είναι ένα είδος «αθανασίας» για τους συνθέτες, τους μουσικούς, τους τραγουδιστές και όλους τους καλλιτέχνες. Για παράδειγμα, οι Beatles μπορεί να μην υπάρχουν και να μη δημιουργούν πια, η μουσική τους όμως θα είναι για πάντα ζωντανή μέσα από τους δίσκους τους. 

Να είστε υπερήφανοι για αυτό που επιλέξατε να κάνετε, γιατί με την χρήση της τεχνικής σας συνεισφέρετε κι εσείς στην τέχνη της μουσικής.
 

Σχόλια (0)