ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟ: Δημοσιογραφική γραφή, βασικές αρχές 

Όπως ήδη σας έχει ενημερώσει ο συνάδελφος και φίλος Σπύρος Σερμπέτης-Παππάς, ο οποίος μας έδωσε τα φώτα του για τους Διεθνείς Θεσμούς, το περιεχόμενο της συγκεκριμένης στήλης είναι εκπαιδευτικό/συμβουλευτικό. Το μαρτυρά, άλλωστε, η λέξη-τίτλος «φροντιστηριακό». 

Ως εκ τούτου, απευθύνεται κατά βάση στους σπουδαστές του AΝΤ1 MediaLab.

Καλωσορίζουμε τους νέους σπουδαστές και τους ευχόμαστε καλή αρχή! Στις… παλιοσειρές, καλή συνέχεια και καλά πτυχία! 

Ελπίζουμε να φανούμε χρήσιμοι στην προσπάθειά σας.

Έχοντας περάσει από τη θέση του σπουδαστή, βασική μας επιδίωξη είναι, μέσω μίας άτυπης και συνοπτικής παρουσίασης του περιεχομένου του εκάστοτε προγράμματος σπουδών, να σας δώσουμε μία πρώτη γεύση για το τι πρόκειται να συναντήσετε στις επιμέρους εκπαιδευτικές ενότητες κάθε προγράμματος.

Το παρόν κείμενο είναι αφιερωμένο στο πρόγραμμα της Δημοσιογραφίας, πιο συγκεκριμένα, στο κεφάλαιο «Δημοσιογραφική Γραφή», και στοχεύει στο να εισάγει τον αναγνώστη στις βασικές αρχές και στους κανόνες που τη διέπουν. 
Με απλά λόγια, παρακάτω θα δούμε συνοπτικά πώς συντάσσουμε μία είδηση ή ένα δημοσιογραφικό κείμενο, ανάλογα με το Μέσο στο οποίο πρόκειται να δημοσιευθεί, έχοντας υπ’ όψιν μας τα χαρακτηριστικά και τις ιδιαιτερότητες κάθε Μέσου, έντυπου ή ηλεκτρονικού.  
 
Η ραγδαία ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και η ταχύτατη εξάπλωση των ηλεκτρονικών Μ.Μ.Ε. και των social media καθιστούν τη δημοσιογραφική γραφή ένα διαρκώς εξελισσόμενο και σημαντικό εργαλείο για κάθε δημοσιογράφο και Μέσο που αφουγκράζεται τα «θέλω» του κοινού στο οποίο απευθύνεται και προσπαθεί να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις τού εκάστοτε αναγνώστη, ακροατή, τηλεθεατή ή χρήστη του Διαδικτύου. 

Με διαφορετικό τρόπο γράφουμε όταν ένα κείμενο πρόκειται να δημοσιευθεί σε έντυπο, άλλους κανόνες ακολουθούμε στο ραδιόφωνο, άλλους στην τηλεόραση, εντελώς διαφορετική αντιμετώπιση έχουν το Διαδίκτυο και τα social media.
Πάμε να δούμε συνοπτικά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των Μ.Μ.Ε. και πώς αυτά επηρεάζουν τον τρόπο γραφής μίας είδησης ή ενός δημοσιογραφικού κειμένου.

Τα Μ.Μ.Ε. χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες, τα έντυπα και τα ηλεκτρονικά:

Έντυπα Μέσα: 

  • Εφημερίδες
  • Περιοδικά

Ηλεκτρονικά Μέσα:

  • Ραδιόφωνο
  • Τηλεόραση
  • Διαδικτυακά Μέσα 

Κάθε Μέσο απευθύνεται σε διαφορετικό κοινό, βάσει ηλικιακών, μορφωτικών, κοινωνικών κριτηρίων και έχει τις δικές του ιδιαιτερότητες.  Όλα αυτά, ο δημοσιογράφος οφείλει να τα έχει κατά νου και να προσαρμόζει το κείμενό του αναλόγως.

Έντυπα Μέσα

Τα έντυπα Μέσα, δηλαδή η εφημερίδα και το περιοδικό απευθύνονται σε κοινό που διαθέτει τον χρόνο να διαβάσει και γνωρίζει εκ των προτέρων ότι τα ρεπορτάζ που διαβάζει στο έντυπο έχουν ήδη παρουσιαστεί ως ειδήσεις στα ηλεκτρονικά Μέσα. Συνεπώς, στο έντυπο αναζητεί περισσότερες και αναλυτικές πληροφορίες, αλλά και διαφορετικές προσεγγίσεις. Άλλωστε, τα έντυπα έχουν μεγαλύτερη άνεση χώρου για να αναπτυχθεί εκτενέστερα ένα θέμα. 

Βασική ιδιαιτερότητα του εντύπου αποτελεί το γεγονός ότι ο αναγνώστης έχει τη δυνατότητα της επανάληψης. Μπορεί, δηλαδή, να διαβάσει όσες φορές θέλει το κείμενο προκειμένου να το κατανοήσει. Μάλιστα, η οπτικοποίηση του ρεπορτάζ στα έντυπα Μέσα (φωτογραφίες, infographics) διευκολύνει τον αναγνώστη. 

Η είδηση στην εφημερίδα ή στο περιοδικό έχει μεγαλύτερο χρόνο ζωής. Έχει γραφτεί σε χρονική απόσταση από το γεγονός, δημοσιεύεται σε μεταγενέστερο χρόνο, ενώ μεσολαβεί επιπλέον χρόνος μέχρι να φτάσει στον αναγνώστη. 

Όλα τα παραπάνω αποτελούν σημαντικές πληροφορίες για να κατανοήσουμε τον τρόπο γραφής στα έντυπα Μέσα.

Ηλεκτρονικά Μέσα

Το ραδιόφωνο απευθύνεται κατά κύριο λόγο στο κοινό που ενημερώνεται κατά τις μετακινήσεις του ή κατά τη διάρκεια της εργασίας του. Το κείμενο που συντάσσει ο δημοσιογράφος προορίζεται για να ακουστεί, συνεπώς  ο ακροατής ενδέχεται να χάσει κάποια πληροφορία, αν δεν είναι προσηλωμένος. Ο δημοσιογράφος πρέπει να το λαμβάνει αυτό υπ’ όψιν του και να συντάσσει την είδηση με τρόπο τέτοιο που οι βασικές πληροφορίες θα επαναλαμβάνονται στη ροή της ενημέρωσης. 

Χαρακτηριστικό γνώρισμα της είδησης στο ραδιόφωνο είναι ο πολύ μικρός χρόνος ζωής, καθώς η πληροφορία υφίσταται μόνο κατά τον χρόνο εκφώνησης του ραδιοφωνικού δελτίου ή της εκπομπής.

Η τηλεόραση είναι δέσμια της εικόνας, η οποία όμως αποτελεί ταυτόχρονα και το βασικό όπλο της. Το δημοσιογραφικό κείμενο πρέπει να προσαρμόζεται στην εικόνα και με βάση αυτήν καθορίζεται η διάταξη και η σειρά των πληροφοριών. 

Σε αντίθεση με τα έντυπα Μέσα, η τηλεόραση, όπως και το ραδιόφωνο, δεν δίνει τη δυνατότητα στον τηλεθεατή ή στον ακροατή αντίστοιχα να «επιστρέψει» αναζητώντας στοιχεία του κειμένου που του ξέφυγαν ή που θα ήθελε να μελετήσει πιο προσεκτικά. Αυτό αντιμετωπίζεται εν μέρει με τα λεγόμενα «super», τις σύντομες προτάσεις που εμφανίζονται στο κάτω μέρος της οθόνης, θυμίζουν τίτλους και παρέχουν πρόσθετες πληροφορίες. 

Η διάρκεια ζωής της είδησης είναι όση και η διάρκεια προβολής της, ό,τι ακριβώς ισχύει δηλαδή και στο ραδιόφωνο. Μοναδική διαφορά, τα τηλεοπτικά κανάλια που αναμεταδίδουν περιεχόμενο και διαδικτυακά και δίνουν τη δυνατότητα αναζήτησης βίντεο μέσα στις ιστοσελίδες τους.

Τέλος, το Διαδίκτυο, που έχει ανατρέψει εντελώς τα δεδομένα και τις ισορροπίες δεκαετιών, έχει αλλάξει τον τρόπο ενημέρωσης εκατομμυρίων ανθρώπων ανά τον κόσμο και επέβαλε νέους κανόνες δημοσιογραφικής γραφής. 

Η αμεσότητα, η ταχύτητα, η δυνατότητα παρέμβασης του χρήστη, η δυνατότητα διασταύρωσης της πληροφορίας από πολλές πηγές, το διαφορετικό προφίλ αναγνωστών σε σχέση με τα έντυπα Μέσα, όλα αυτά οδηγούν στο συμπέρασμα πως στο Διαδίκτυο η είδηση υπακούει σε άλλους κανόνες, σε κανόνες που θέτουν οι ίδιοι οι χρήστες. 

Ούτε η διάρκεια ζωής της είδησης είναι δεδομένη στο διαδίκτυο. Ο δημοσιογράφος έχει τη δυνατότητα να ανανεώνει την είδηση και να προσθέτει συνεχώς πληροφορίες, συνθέτοντας το τελικό «παζλ».  
Σε επόμενα κείμενα θα αναφερθούμε και σε άλλες πτυχές της συγκεκριμένης ενότητας, οι οποίες παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Μείνετε μαζί μας και βοηθήστε μας, με τη συμμετοχή σας, να γίνουμε καλύτεροι!
 

ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: Πάνος Αμοιρίδης για το ANT1 MediaLab
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: Wikipedia 

Σχόλια (0)